Logo
  • uur tijdsverschil met Nederland +1 uur tijdsverschil met Nederland
  • gemiddelde temperatuur 18-32 gemiddelde temperatuur
  • adviesperiode MRT-OKT adviesperiode
  • foto's 16 foto's

Aanbidders van zon en zee komen in Paphos, een van de bekendste toeristenplaatsen op Cyprus, ruimschoots aan hun trekken. Maar er is meer, veel meer. Op dit stuk van het Eiland van Aphrodite is de geschiedenis nog lang niet uitgevlakt, zo ontdekte schrijver en reisjournalist Yoeri van den Busken.

Vooropgesteld: wie zich wil neervlijen aan een van de schoonste zeeën van Europa en daarvoor het – pak ‘m beet – SENTIDO Cypria Bay Hotel in Paphos uitkiest, zal bijzonder weinig te klagen hebben. De tropische sfeer is daar met smaak gecreëerd. Lagunevormige zwembaden, comfortabele ligbedden, hangmatten tussen palmbomen, gerechten uit verschillende continenten, kleurige cocktails, entertainment voor jong en oud en ’s nachts in slaap vallen op het ritme van ruisende golven – het is allemaal dik in orde.

Maar het aardige aan deze havenstad in het zuidwesten van Cyprus is dat ook buiten de hekken van zo’n weelderig resort de pracht en praal van Paphos (of: Pafos) voor het oprapen ligt, zonder dat je daar veel moeite voor hoeft te doen.

Ontdek de bijzondere Byzantijnse kerken van het Troodosgebergte

Om te beginnen is er voor liefhebbers van dagtrips het Troodosgebergte, op ongeveer anderhalf uur rijden van Paphos. Daar vind je het religieus erfgoed van Cyprus: tien Byzantijnse kerken met een indrukwekkende iconencollectie en muurschilderingen. Ook kun je verdwalen in dennenbossen met watervallen en kasseienbruggetjes. Bedenk er een picknickmand bij en het leven is even af.

Kleine side note: je moet op Cyprus geen angst hebben om in een auto te zitten met het stuur aan de rechterkant en aan de linkerkant van de weg te rijden (Engelse stijl). Maar, ter geruststelling: druk is het nooit in deze streek. “Als wij een keer vijf minuten moeten wachten, noemen we dat al een flinke file”, zegt Marietta Karghoti. Degenen die in de periferie van Paphos cultuur willen snuiven, doen er verstandig aan zich te laten vergezellen door een gids van haar kaliber. Dat zij ooit in Nederland werd geboren en later met een Cyprioot trouwde, is een groot voordeel. Zo verdampt de helft van haar relaas tenminste niet in een vreemde taal.

Het bijzondere is dat werkelijk de héle stad werelderfgoed is

Cultuur en historisch erfgoed in Paphos

Met gevoel voor detail neemt Marietta Karghoti mij mee naar Beneden-Paphos. Zonder overdrijving mag je dit één groot openluchtmuseum noemen. Vanuit historisch oogpunt is Cyprus een rijk land en Paphos, vorig jaar nog uitgeroepen tot culturele hoofdstad van Europa, spant de kroon. Het bijzondere is dat werkelijk de héle stad sinds 1980 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat. En daar komen nog steeds nieuwe opgravingen bij. Vrij recent nog werd, tussen enkele huizenblokken, een amfitheater gevonden.

In het Archeologisch Park zijn de muren, zuilen en vooral de vloermozaïeken zó goed geconserveerd gebleven dat je een sprong van eeuwen terug in de tijd lijkt te maken. Zeker als je door de huizen van Orpheus, Theseus, Dionysos en Aeon wandelt.

Minder verfijnd, maar niet minder indrukwekkend, zijn de koningsgraven uit het Hellenistische en Romeinse tijdperk. Die kwalificatie zorgt soms voor verwarring bij bezoekers, aangezien in de ondergrondse tombes geen koningen rusten maar vooraanstaande functionarissen en welvarende heren. “O, als de stenen hier toch eens konden praten…” Mariette Karghoti spreekt haar woorden bijna fluisterend uit, alsof ze zich een indringster waant in de dodenstad. “Ze zouden ons vele verhalen kunnen vertellen.”

Een monnik biedt ons een tros druiven en een kommetje rijstpudding met kaneel aan

Natuurlijk is er de schat van de verbeelding. Zoals die van Aphrodite, waaraan het eiland zijn bijnaam ontleent. Volgens de mythologie werd de godin van de liefde en schoonheid uit het zeeschuim geboren. De rotsblokken op die plek, 25 kilometer ten zuidoosten van Paphos, zijn een trekpleister.

De abdij bij Paphos is een bezoek waard

Realistischer was het bestaan van Neofytos, een monnik die in de twaalfde eeuw als kluizenaar verder wilde leven. Niet ver van Paphos vond hij een prachtig vogelnest. Dat zou zijn plek worden. Hij hakte op die plek een nederig huisje uit het kalksteen. In 1170 werd hij officieel erkend als priester. Toen enkele volgelingen zich bij hem voegden, vestigde hij zich iets hoger op de rots. De unieke plek is vrijwel geheel bewaard gebleven, inclusief de fenomenale fresco’s in de gewelfde woning. Aan de voet staat de abdij waar nog steeds neofieten (nieuwelingen) wonen.

Het Kykkos-klooster in het Troodosgebergte is bekender, maar ook commerciëler. “Bussen rijden er af en aan. Het is prachtig. Maar zoek je meer puurheid en gastvrijheid, dan vind je die in Agios Neofytos”, zegt Marietta Karghoti. Ze heeft het nog niet gezegd of een monnik biedt ons in de schaduw van het hoofdgebouw een tros net geplukte druiven en een kommetje rijstpudding met kaneel aan.

- Tekst gaat hieronder verder -

Ruige natuur en prachtige stranden op Akamas

De volgende morgen neem ik naast Panicos Neophytou, een andere gids, plaats voor een jeepsafari op het ruige schiereiland Akamas. Het eerste stuk is een meanderende route langs bananenbomen en rietbossen. Langs de weg verkopen locals pompoenen en courgettes.

We zijn nog geen kwartier buiten Paphos en meteen is de stilte voelbaar. In Pegeias drinken we koffie onder een immense cypres op een plein tegenover de kapel van St. George, idyllisch gelegen tussen kleurige oleanderstruiken en het turquoise water. Nog niet zo lang geleden was dit een onherbergzaam gebied. Panicos herinnert zich het Paphos van zijn jeugd. “Enkele duizenden inwoners. Twee of drie pensionnetjes en voor buitenstaanders nauwelijks te bereiken. Met de bouw van het vliegveld in de jaren tachtig kwamen de grote hotelketens en de resorts. Nu is het een volwassen stad.”

Onderweg zuigt onze gids Johannesbrood-siroop uit bomen en plukt takjes die de neus prikkelen

Zijn vader ploeterde jaar in, jaar uit in de kopermijnen. Het rijzende toerisme bood zijn zoon een ander bestaan. Panicos Neophytou werkte in hotels en kluste bij als bioloog in de schildpaddenbaai. Hij zag Cyprus opbloeien, maar in zijn witte Landrover raakte hij pas echt in zijn element. Als toeristen dat willen, wijkt hij graag af van de gebaande paden. Met zijn kennis van de meer dan tweeduizend soorten bloemen en planten is hij de ideale reisleider voor de vakantieganger die ook ongerepte stukken wil ontdekken. Onderweg zuigt hij Johannesbrood-siroop uit bomen en plukt takjes die de neus prikkelen. Tijm, venkel, anijs…

Traditioneel tafelen in Kathikas

We stoppen voor de lunch in het bergdorp Kathikas, bij een taverne met eenvoudige houten stoelen en rieten zittingen. Eigenaar Yiannis loopt af en aan met borden vol Cypriotische meze (tapas): van paidakia (lamskoteletjes) en halloumi (gegrilde geitenkaas) tot atelia (varkensvlees met paddenstoelen in rode wijn) en de traditionele moussaka.

Een kiepwagen pingpongballen

Terug aan de kust hebben we geluk. Op Lara Beach zijn drie biologen net bezig de honderden eieren te beschermen die daar door de twee overgebleven schildpadsoorten – de Caretta-Caretta en de groene schildpad – zijn achtergelaten. Het is net alsof een kiepwagen een bak met pingpongballen heeft geleegd. Rondom de eieren worden ijzeren manden diep in het zand gezet om hongerige vossen op afstand te houden.

Na tien weken kruipen de pasgeboren schildpadjes bij het licht van de maan of de sterren naar de Middellandse Zee. Overdag controleren de biologen of er geen schildpad achtergebleven is. Deze middag zijn dat er twee. Met engelengeduld worden de mini-reptielen, zo klein als luciferdoosjes, op hun tocht begeleid. Na de eerste golf moeten ze het zelf doen.

In de geest van Aphrodite wordt de schoonheid van de schepping gekoesterd in Paphos. De schildpaddenbaai is ’s avonds afgesloten om het dierenrijk rust te gunnen. Panicos Neophytou vertelt dat ook monniksrobben, die met uitsterven bedreigd zijn, naar de zeegrotten iets verderop komen om in het helblauwe water te paren.

De grootste kunstenaar

“We moeten zuinig zijn op wat de aarde ons geeft”, zegt de ervaren Jeep-chauffeur, terwijl hij zijn handen laat glijden over rotsen van zandsteen. Als gevolg van erosie zijn er gezichten of andere bestaande vormen in te herkennen.

Hij glimlacht. “Mensen kunnen van alles bouwen. Zo is Paphos beroemd geworden. Maar de grootste kunstenaar is nog altijd de natuur.”

Ontmoet de blogger

Yoeri

Yoeri

Sinds 1986 trekt Yoeri van den Busken als sportjournalist en schrijver de wereld over. Negeert de waan van de dag. Altijd op zoek naar het persoonlijke, inspirerende verhaal.

Lees meer

Schrijf je in voor onze maandelijkse nieuwsbrief en volg ons op social media.